اقتصادجام جهانی

0

اقتصادجام جهانی

منبع انتشار:روزنامه دنیای اقتصاد

سال‌ها قبل، زمانی که ژول ریمه، رئیس وقت فدراسیون جهانی فوتبال در سال 1920 تصمیم گرفت برای اولین بار چند کشور مختلف را در قالب مسابقه‌ای بین قاره‌ای و در سطحی حرفه‌ای در یک تورنمنت روبه‌روی هم قرار دهد، هرگز تصورنمی‌کرد که ده‌ها سال بعد، این رویداد به پربیننده‌ترین واقعه ورزشی جهان تبدیل شود. تنها در سال 2014، در دوره‌ای که آلمانی‌ها پرافتخارترین تیم تاریخ مسابقات را در خاک خود با 7 گل شکست دادند و در پایان، جام را بالای سر بردند، این مسابقات 1/ 715 میلیون بیننده را به تماشای خود نشانده بود. رکوردی که به واسطه رشد شتابان تکنولوژی‌های ارتباطاتی و ورود پلت‌فرم‌هایی نظیر فیس‌بوک و توییتر به عرصه پخش، باز هم شکسته خواهد شد

بی‌دلیل نیست که همگان، برای حضور در گوشه‌ای از این رخداد بزرگ سر و دست می‌شکنند! از قطری که برای کسب میزبانی، متهم به پرداخت رشوه است و برزیلی که جام را با خاک و خون در چهارگوشه کشورش به آلمان هدیه کرد و اسپانسرهایی که گوی سبقت را در شل کردن سرِ کیسه از هم ربوده‌اند و استادیوم‌های لبریز از تماشاگری که تیم‌هایشان را تشویق می‌کنند و غول‌های ساخت‌وسازی که پروژه‌های زیرساختی را بر عهده می‌گیرند تا سیاستمدارانی که در زمین فوتبال هم به دنبال ماهی می‌گردند، همه و همه در این قاب عکس حضور دارند. شاید تا چند سال قبل، این فقط کشورهای توسعه یافته بودند که جسارت میزبانی این مسابقات را داشتند، اما علاوه بر مکزیک و برزیل که تاکنون بیش از یک دوره میزبان نهایی برگزاری این مسابقات بودند، آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۰ و اینک روسیه و پس از آن قطر نیز آمدند تا بخت خود را بیازمایند. در این بین بررسی دو دوره گذشته و پیش‌بینی دوره‌های پیش رو، شاید درس‌های زیادی برای سایر کشورهای در حال توسعه داشته باشد تا ببینند که آیا پذیرش این مسوولیت، به هزینه‌های آن می‌ارزد یا خیر. باشگاه اقتصاددانان در پرونده امروز خود به بررسی ابعاد اقتصادی جام جهانی از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۲ پرداخته است.

.png

گران‌ترین تورنمنت فوتبال تاریخ

تحلیلگران مالی بسیاری معتقدند که اقتصاد روسیه به احتمال بسیار زیاد از برگزاری مسابقات جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ هیچ منفعتی کسب نخواهد کرد و حتی ممکن است هزینه‌های صورت گرفته در طول سال‌های اخیر نیز تامین نشود. این مسابقات با حضور ۳۲ تیم و در ۱۱شهر مختلف این کشور برگزار خواهد شد و انتظار می‌رود، هزاران نفر از هواداران این ورزش از سراسر دنیا به این کشور سفر کنند

پیش‌بینی می‌شود که تا زمان برگزاری مسابقات، این کشور ۲/ ۱۳میلیارد دلاربرای میزبانی مسابقات هزینه کند که این رقم، جام جهانی ۲۰۱۸ را به گران‌ترین تورنمنت تاریخ فوتبال تبدیل خواهد کرد. این درحالی است که در برنامه‌ای که سال ۲۰۰۸ و پس از معرفی روسیه به‌عنوان میزبان مسابقات ۲۰۱۸ منتشر شد، پیش‌بینی شده بود که حدود ۱۱ میلیارد دلار هزینه صرف آماده‌سازی‌های لازم شود. به این نحو که دولت این کشور ۷/ ۶ میلیارد دلار به این امر اختصاص دهد. همچنین دولت‌های محلی نیز مجموعا ۵/ ۱ میلیارد دلار از از هزینه‌ها را بپردازند و چیزی حدود ۴/ ۳ میلیارد دلار نیز توسط شرکت‌های خصوصی و دولتی تامین شود. این در حالی است که تا همین جای کار نیز جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ حدود ۶۰۰ میلیون دلار بیشتر از برآوردهای اولیه هزینه دربر داشته است. در دستور جدیدی که دیمیتری مدودف امضا کرده است، دلیل پرداخت ۶۰۰ میلیون دلار توضیح داده نشده است. کارشناسان نسبت به تاثیر اینگونه هزینه‌ها بر سطح عمومی قیمت‌ها هشدار داده‌اند.

یکی از مواردی که مسوولان این کشور روی آن حساب باز کرده‌اند، آثار مثبتی است که هجوم گردشگران خارجی به این کشور به وجود می‌آورد و در حاشیه مسابقات، شغل‌های موقت بسیاری را ایجاد می‌کند که در شهرهای محل برگزاری باعث رونق خواهد شد. شوک مثبتی که امیدوارند تا مدت‌ها بعد بتوانند از نتایج آن بهره ببرند. اما واقعیت این است که اکثر قریب به اتفاق فرصت‌های اقتصادی جدید به وجود آمده و مزایای اقتصادی آن به محض شنیده شدن سوت پایان مسابقه فینال از بین خواهد رفت و این کشور به سرعت به شرایط معمول خود باز خواهد گشت.

سرگئی دروبیشوسکی، تحلیلگر اقتصادی معتقد است که بر اساس محاسبات تخمینی، پیش‌بینی می‌شود GDP این کشور در حد فاصل آوریل تا سپتامبر ۲۰۱۸، چیزی معادل ۲/ ۰ درصد، بیشتر افزایش یابد. به اعتقاد او هتل‌ها، رستوران‌ها و مراکز فروش محصولات دستی و سوغاتی فروش‌ها، برنده اصلی این رقابت روسی خواهند بود. افزایش تقاضایی که به واسطه هجوم گردشگران به وقوع خواهد پیوست بی‌شک منجر به افزایش قیمت محصولات و خدمات آنها خواهد شد، بدون اینکه هزینه خاصی برای آن انجام داده باشند. دروبیشوسکی همچنین به محاسباتی اشاره می‌کند که بر اساس آن پیش‌بینی می‌شود حدود ۳ میلیارد دلار توسط علاقه‌مندان به فوتبال و هواداران تیم‌ها به اقتصاد روسیه وارد شود. با این وجود همه اقتصاددانان روسی دیدگاه واحدی ندارند. کولیکوف به شدت معتقد است که برگزاری این مسابقات هیچ منفعت اقتصادی برای روسیه نخواهد داشت و بر نرخ رشد اقتصادیاین کشور بی‌تاثیر خواهد بود و توهم رشد در سایه برگزاری این مسابقات ناشی از خطاهای آماری در محاسبات است.

با این وجود یکی از اصلی‌ترین اهداف روسیه از برگزاری مسابقات، رونق در صنعت گردشگری این کشور است. شاید به همین خاطر هم باشد که در کشوری با بوروکراسی بسیار، بخش‌های مختلف گردشگری به یکی از چابک‌ترین بخش‌ها در اطلاع‌رسانی و بهبود کیفیت و آموزش تبدیل شده‌اند. بر اساس نرخ‌های اعلام شده کمیته گردشگری سن‌پترزبورگ، نیژنی نوگراد گران‌ترین شهر میزبان در میان ۱۱ شهر دیگر خواهد بود. در طی مرحله گروهی، این شهر از تیم‌های آرژانتین، کرواسی، سوئد، کاستاریکا، سوئیس، کره جنوبی و انگلستان و پاناما میزبانی خواهد کرد. بر اساس اعلام کمیته گردشگری سن‌پترزبورگ، یک شب اقامت در وولگاگراد، شهری که که تا مرحله یک چهارم نهایی میزبان تیم‌های مختلف خواهد بود، حدود ۶۳ دلار هزینه خواهد داشت. مسکو نیز دومین شهر گران قیمت در طول مسابقات خواهد بود. بر اساس رده‌بندی کمیته گردشگری، هرشب اقامت در پایتخت روسیه به‌صورت میانگین ۵۸ دلار هزینه خواهد داشت. این میزان برای کلینگراد، سومین شهر در این رده‌بندی، ۴۹ دلار خواهد بود و میانگین سایر شهرها ۲۶ دلار برای هر شب اعلام شده است. هرچند تمامی نرخ‌های اعلام شده حکایت از قیمت‌هایی زیر ۱۰۰ دلار برای هر شب دارد اما کمیته گردشگری سن‌پترزبورگ پیش‌بینی کرده است که در طول برگزاری مسابقات، هتلداران و صاحبان خانه‌های اجاره‌ای، ۵۰ تا ۱۰۰ درصد بر قیمت‌های خود خواهند افزود.

مسکو+تایمز

بررسی تطبیقی آفریقای جنوبی و برزیل

میزبانی از رویدادهای بزرگ ورزشی و اجتماع بزرگ ورزشکاران معمولا شاخصی از توانایی‌های کشورهای توسعه یافته محسوب می‌شد و دیگر کشورها، خود را یارای ورود به این عرصه نمی‌دانستند. اما از سال ۲۰۰۸ به این سو شاهد هستیم که کشورهای درحال توسعه نیز خود را به انجام این چالش دعوت کرده‌اند و به‌عنوان میزبان برگزاری مسابقات، مسوولیت را برعهده گرفتند. به‌عنوان مثال شاهد بودیم که چین میزبانی المپیک زمستانی ۲۰۰۸ را بر عهده داشت، هند مسابقات ۲۰۱۰ کشورهای مشترک‌المنافع، آفریقای جنوبی جام جهانی فوتبال سال ۲۰۱۰، روسیه المپیک زمستانی ۲۰۱۴، برزیل جام جهانی ۲۰۱۴ و همگی در انتظار این هستیم که دوره بعدی جام جهانی در روسیه شروع شود. با این وجود اگرچه اینطور به نظر می‌رسد که برگزاری اینگونه مراسم و گردهمایی‌ها گامی مثبت برای کشورهای در حال توسعه است، در عین حال چند مورد مختلف وجود دارد که این نگرانی را برمی‌انگیزد که آیا در نهایت این کشورها از این رویداد سود برده‌اند یا هزینه‌ای غیر‌ضروری را بر کشور خود تحمیل کرده‌اند

بررسی تطبیقی آفریقای جنوبی و برزیل

رویدادی همچون جام جهانی اثرات مختلفی نظیر تقویت زیرساخت‌های ورزشی، افزایش تعامل با سایر کشورها و رشد گردشگری و تجارت بین‌المللی را در پی خواهد داشت. همچنین به‌عنوان عاملی شناخته می‌شود که در سایه آن به مناطقی که به دلایل مختلف در طول سالیان به آن کم توجهی شده است نیز پرداخته می‌شود و آنها نیز از برخی امکانات خاص که تا قبل از این نداشتند برخوردار می‌شوند. اما از سوی دیگر باید به این موضوع نیز توجه شود که هزینه فایده این رویداد بسیار بالاست. صرف هزینه‌های سرسام‌آور برای ایجاد زیرساخت‌هایی خاص برای میزبانی از این رویداد باعث می‌شود که عملا مخارج دولت در بخش‌های دیگر نظیر خدمات عمومی، بهداشت یا بسیاری موارد دیگر به شدت کاهش یابد و برای جبران آن مجبور به افزایش مالیات‌ها یا دریافت وام شوند. این مشکل یکی از جلوه‌های خود را در اعتراضات قبل و در حین برگزاری جام جهانی ۲۰۱۴برزیل نشان داد. هرچند که در سال ۲۰۰۷، زمانی که این کشور به‌عنوان میزبان مسابقات برگزیده شد با حمایت و شادی مردمش مواجه شد اما صرف هزینه‌های سنگین برای ساخت و بازسازی استادیوم‌های ورزشی و سایر امکانات این مسابقات، به فاصله چند سال، آنها را به مرز انفجار کشاند. ضمن اینکه متاسفانه باید گفت کشورهای در حال توسعه اساسا تمایل به انتخاب افراد بی‌کفایت برای در اختیار گرفتن امور دارند، کسانی که کارکرد دولت را متوجه نشده‌اند یا از این موقعیت سوءاستفاده می‌کنند، موضوعی که روند سرمایه‌گذاری را دچار مشکل می‌کند. برای تبیین دقیق تر آنچه گفته شد، به بررسی دو کشور آفریقای جنوبی و برزیل به‌عنوان برگزارکنندگان دو جام جهانی خواهیم پرداخت.

علت انتخاب این دو کشور آن است که به دلیل شباهت بسیار بالا، می‌توان آثار برجای مانده از مسابقات را با کمترین تورش با یکدیگر مقایسه کرد. برای شروع هر دو کشور برزیل و آفریقای جنوبی هریک ازجمله قدرت‌های اقتصادی و سیاسی قاره خود محسوب می‌شوند. همچنین هر دو کشور به لحاظ اقتصادی نیز مشابهت‌های زیادی دارند، شباهت‌هایی نظیر اینکه بخش کشاورزی و معدن نقش بسیار مهمی در اقتصاد آنها ایفا می‌کند و همچنین در بخش تولید عملا توسعه یافته محسوب می‌شوند. ضمن اینکه هر دوی این کشورها در رده‌بندی بانک جهانی در نیمه بالایی درآمدی قرار دارند. بر اساس آمار منتشر شده تولید ناخالص داخلی برزیل (GDP) ۲۲۴۶  تریلیون دلار آمریکا بوده و درآمد ناخالص ملی (GNI) به‌صورت سرانه معادل ۱۱۶۹۰ دلار آمریکا بوده است. در مقطع مشابه این شاخص‌های برای آفریقای جنوبی به ترتیب ۶/ ۳۵۰ میلیارد و ۷۱۹۰ دلار آمریکا بوده است. از منظر سیاسی نیز هر دوی این کشورها ساختاری دموکراتیک دارند و احزاب دست چپی از سال ۱۹۹۴ در آفریقای جنوبی و ۲۰۰۳ در برزیل بر مسند امور قرار داشته‌اند. اما یکی از مشکلات این دو کشور که در گزارش‌های شاخص حکومتداری بانک جهانی نیز بر آن تاکید شده، این است که در زمینه کنترل فساد در رده‌های پایین قرار دارند. در سال ۲۰۱۳، آفریقای جنوبی و برزیل در تخمین کمی از کنترل فساد که بازه‌ای بین ۵/ ۲- و ۵/ ۲+ است، نمره منفی ۱۲/ ۰ را کسب کردند. همچنین در شاخص اثربخشی دولت طی سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۳ به‌صورت میانگین به ترتیب آفریقای جنوبی و برزیل نمره ۵۲/ ۰ و منفی۰۷/ ۰ را کسب کرده‌اند که نشان از عملکرد نسبتا بهتر آفریقای جنوبی دارد.

  نتایج در آفریقای جنوبی

آفریقای جنوبی تبدیل به اولین کشور آفریقایی شد که میزبان جام جهانی فوتبال می‌شود و بر اساس اعلام وزارت اقتصاد این کشور، یکی از اهداف آنها از قبول میزبانی، بهره کاتالیزوری از این رویداد برای توسعه و سرمایه‌گذاری در زیرساخت ها، ایجاد اشتغال ورشد اقتصادی بوده است. ضمن اینکه برگزاری رویدادهای اینچنینی موجب ارتقای روحیه میهن پرستی و بهبود تصویر جهانی از یک کشور می‌شود. به گفته وزارت ورزش این کشور، برای برگزاری این رویداد، ۱۲/ ۳ میلیارد دلار آمریکا صرف زمینه‌هایی چون حمل و نقل، مخابرات و ارتباطات و ساخت استادیوم شد که اگرچه مبلغ بسیار هنگفتی بود، اما درس‌های زیادی به مدیران این کشور برای مدیریت و چگونگی هزینه کرد بودجه در حوزه‌های مختلف پروژه‌هایی از این دست را آموخت. بر اساس گزارش‌های رسمی دولت، این رویداد اثر مثبتی بر اقتصاد این کشور داشت و ۵۰۹میلیون دلار به GDP واقعی آنها افزود. همچنین موجب شد که ۷۶۹ میلیون دلار سود به خانوار‌های این کشور برسد که سهم اقشار کم درآمد از این میزان، ۲۲۸ میلیون دلار بوده است. از سوی دیگر در زمان آماده‌سازی و برگزاری مسابقات نیز ۱۳۰ هزار شغل مستقیم ایجاد شده است که در بخش‌های ساخت و ساز، امنیت و خدمات مشغول به کار شدند. اعداد و ارقامی که هرچند به لحاظ آماری بسیار دقیق به نظر می‌رسند، اما با این وجود بسیار بحث برانگیز هستند و کارشناسان اقتصادی به تعاریفی که دولت از آن بهره می‌برد، نقد وارد می‌کنند.

بعید است که جوامع محلی از هزینه‌های دولت سهمی برده باشند. همچنین دولت معتقد است که آماری نظیر ۳۵/ ۱ میلیارد دلار در حمل ونقل ریلی، زمینی و هوایی یا هزینه ۱۵۶ میلیون دلاری در بخش تکنولوژی‌ یکی از موفقیت‌ها در عرصه ارتقای زیرساخت این کشور محسوب می‌شود. در حالی که منتقدان روی مناطقی که این پیشرفت‌ها در آنها صورت گرفته، انگشت می‌گذارند و معتقدند که هزینه‌های صورت گرفته در بخش ریلی و هوایی، همگی در مناطقی صورت گرفته است که دارای استادیوم هستند و این امکانات برای سهولت بیشتر هواداران فراهم شده است، درحالی که اساسا این مناطق به خودی خود در زمره قسمت‌های پیشرفته تر کشور قرار داشته‌اند، تاثیری بر ضریب نفوذ زیرساخت‌های اینچنینی در کشور نداشته است. دولت همچنین به دلیل اینکه اسکان توریست‌های خارجی را در مناطق مدرن و با جرم‌خیزی اندک تعبیه کرده است، در نتیجه تلاش برای رفاه بیشتر آنها به افزایش شکاف در محلات شهری بدل شده است. همچنین سومین محوری که مسوولان این کشور روی آن مانور می‌دادند،گردشگری بود. پیش‌بینی‌ها حاکی از این بود که برگزاری این مسابقات موجب شتاب در صنعت گردشگری آنها شود، آنها تخمین می‌زدند که از این محل ۵۷۵ هزار شغل مستقیم و ۸۲۵ هزار شغل غیرمستقیم ایجاد شود. ورود ۴۵۰ هزار گردشگر چیزی بود که آنها تخمین می‌زدند، درحالی که تنها دو سوم آن محقق شد. از سوی دیگر گفته می‌شد که این افراد ۴۴۴ میلیون دلار آمریکا صرف خرید، غذا و مسکن خواهند کرد.

بر اساس مطالعه‌ای که توسط توماس پیترز و همکارانش صورت گرفت، محاسبه شده است «با وجود ورود ۲۲۰ هزار گردشگر خارجی به آفریقای جنوبی و تخمین اینکه افرادی قبل و بعد این مسابقات به این کشور وارد شده‌اند(مجموعا ۳۰۰هزار نفر)، می‌توان دریافت که دولت به ازای هر گردشگر، چیزی حدود ۱۳ هزار دلار آمریکا هزینه کرده است. حتی اگر در این محاسبات، محافظه‌کارانه رفتار شود و مخارج ساخت استادیوم‌ها را لحاظ نکنیم، باز هم هزینه صورت گرفته چیزی معادل۴۴۰۰ دلار آمریکا برای هر نفر گردشگر خارجی خواهد بود.» همان‌طور که مشاهده می‌شود، سرمایه‌گذاری دولت این کشور برای استفاده از پتانسیل صنعت گردشگری، آنقدر هم عایدی نصیب این کشور نکرده است. جالب اینجاست که با مقایسه آمار رشد گردشگری در آفریقای جنوبی با میانگین جهانی، می‌توان دید که رشد ۳/ ۳ درصدی این کشور حتی از رشد ۴/ ۴ درصدی جهانی نیز در سال ۲۰۱۱ کمتر بوده است. شاید تنها نکته مثبت سرفصل گردشگری را باید در این دانست که افزایش ورود کسانی که برای اولین بار پا به این کشور گذاشته بودند، سبب بهبود وجهه بین‌المللی آنها شده است. ضمن اینکه برای کشوری که به مدت ۴۶ سال زیر سلطه آپارتاید بوده، برگزاری رویدادهای اینچنینی تاثیر بسزایی بر افزایش اتحاد ملی و کاهش تنش‌های طبقاتی خواهد داشت. بر اساس مطالعه‌ای که توسطفیفا در حین برگزاری مسابقات صورت گرفت، ۹۱ درصد مردم و گردشگران خارجی معتقد بودند که برگزاری رویدادهای اینچنینی موجب رشد وحدت در میان مردم آن کشور می‌شود.

  نتایج در برزیل

بر خلاف آفریقای‌جنوبی، مطالعات خاص یا گزارش‌های رسمی زیادی درخصوص آثار جام‌جهانی برزیل صورت نگرفته است، به همین خاطر نمی‌توان به آمار و تحقیقات دیگران استناد کرد. در سال ۲۰۰۷، زمانی که برزیل به‌عنوان میزبان مسابقات ۲۰۱۴ مشخص شد، اقتصاد این کشور حال و روز خوبی داشت. بر اساس گزارش صندوق بین‌المللی پول، آنها تورمی ۶/ ۳ درصدی داشتند و رشد GDP این کشور ۱/ ۶ درصد بود. اما یک سال بعد از آن، اقتصاد این کشور با بحرانی مالی مواجه شد. در نتیجه مخارج دولت روز به روز افزایش یافت و تورم نیز در مسیر صعودی قرار گرفت، به نحوی که در سال ۲۰۱۴ اکثر مردم برزیل خشمگین بودند و جام‌جهانی را مسبب وضعیت فعلی خود می‌دانستند. با این وجود، به‌رغم گسترش نارضایتی‌ها و هزینه‌های سنگین صورت گرفته، دولت معتقد است که جام‌جهانی ۲۰۱۴ موفقیت‌آمیز بوده است.

وینسنتو نتو، مدیر یک موسسه گردشگری در برزیل معتقد است که: «میزبانی این مسابقات تاثیر شگرفی در قرار گرفتن کشور در مرکز توجهات جهانی دارد و برگزاری آن بی‌شک به نفع برزیل تمام شده است. طی سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۳، سیاست جدید ما مشارکت در برگزاری رویدادهای مختلف بین‌المللی بوده است به‌نحوی که بر اساس آمار، رویدادهایی که در این بازه زمانی برگزار شده، از ۶۲ به ۳۱۵ مورد افزایش یافته و تعداد شهرهای درگیر در آن از ۲۲ به ۵۴ عدد رسیده است. سیاستی غیرمتمرکز برای جذب رویدادهای مختلف بین‌المللی که موجب توسعه متوازن در این کشور شده است.» همچنین دولت معتقد است که کسب و کارهای کوچک در طول آماده‌سازی و برگزاری این رویداد ۲۲۳ میلیون دلار کسب کرده‌اند. اما نکته‌ای که در این گزارش دولتی وجود دارد، این است که نحوه محاسبه آن و توضیح درخصوص افرادی که در آن دخیل بوده‌اند، مشخص نیست. آیا این ارقام اضافه درآمدی است که عاید کسب و کارهای کوچک شده یا اینکه درآمد افراد از مشاغل خود را نیز دولت به پای خود نوشته است؟ بسیاری از کسانی که بر روی این موضوع تحقیق کرده‌اند، معتقد هستند که «اکثر هزینه‌هایی که به پای مردم محلی در رویدادهای ورزشی، فرهنگی و غیره نوشته می‌شود اساسا فعالیت اقتصادی جدیدی برای آنها محسوب نمی‌شود».

یکی از توصیه‌های فیفا همواره این است که برای برگزاری مسابقات جام‌جهانی فوتبال به ۸، ۱۰ یا ۱۲ استادیوم احتیاج است. برزیل گزینه سوم را انتخاب کرد. اگرچه این کشور به‌عنوان سرزمین فوتبال شناخته می‌شود، ولی با این وجود بازهم ساخت ۱۲ استادیوم در شهرهای مختلف، هزینه‌ای گزاف و نوعی ریخت و پاش پول محسوب می‌شد. از سوی دیگر انتخاب شهر برازیلیا، پایتختکشور، به‌عنوان میزبان نیز تبدیل به موضوع قابل‌بحثی شده است. مسوولان ورزشگاه این شهر را بازسازی کرده‌ و ظرفیت آن را به ۷۱  هزار نفر افزایش داده‌اند. این درحالی است که این شهر هیچ تیمی که در سطح اول فوتبال این کشور بازی کند را ندارد و این استادیوم احتمالا بلااستفاده خواهد ماند. ممکن است برخی استدلال کنند که می‌توان برای کنسرت‌ها یا رویدادهای فرهنگی از آن استفاده کرد، آما آیا انجام هزینه هنگفت آنچنانی برای ساخت و نگهداری آن با این روش‌ها جبران می‌شود؟ مشکلی که در شهرهای مانائوس وکوئیباس نیز وجود داشت. ضمن اینکه مشکلات ساماندهی هواداران و محل احداث استادیوم‌ها در برزیل نیز نظیر آنچه در آفریقای‌جنوبی اتفاق افتاد، است. محل‌های انتخاب‌شده همگی در قسمت‌های توسعه‌یافته شهر است و بخش‌های محروم از میلیاردها دلاری که خرج شده، بهره‌ای نبرده‌اند.

در زمینه توریسم نیز انتظار مسوولان این کشور، ورود ۶۰۰ هزار خارجی به این کشور بود که آنچه به وقوع پیوست، ۴۸۴۴۸۳ گردشگر خارجی بود که البته در مقایسه با دوره‌های مشابه، افزایش بسیاری داشت. بانک مرکزی تخمین زد تا ۱۸ژوئن، گردشگران حدود ۳۶۵ میلون دلار خرج کردند. بازهم موردی مشابه آفریقای‌جنوبی، آیا این میزان درآمد از محل گردشگری به ساخت و نگهداری و هزینه‌های میلیاردی در بخش‌های مختلف می‌ارزید؟ با این حال، سرمایه‌گذاری در برنامه‌های آموزشی و زیرساخت‌ها، برای برزیلی‌ها رضایت‌بخش نبود. شورش و اعتصاب در سراسر کشور قبل و طی جام‌جهانی رخ داد و بسیاری از آنها، ایام مسابقات را درخشونت و مقابله با پلیس به‌سر می‌بردند و منجر به مجروحیت شرکت‌کنندگان یا خبرنگاران می‌شدند. معترضان در مورد فساد و هزینه‌های دولت در جام‌جهانی شکایت داشتند و انتقاد اصلی آنها تضاد اولویت میان هزینه‌های سنگین جام‌جهانی در مقایسه با سلامت و آموزش بود. دولتمردان این کشور آموختند که کشورشان پیش از پذیرفتن بار سنگین برگزاری مسابقاتی در این سطح، نیازمند تقویت زیرساخت‌های اصلی خود و بهبود نظام سلامت و آموزش است.

توپ در زمین گِلی سیاست

تحلیل‌های انجام گرفته در ماه جاری از سوی کارشناسان اقتصادی بلومبرگ، نشان می‌دهد که اجرای تحریم‌های عربستان سعودی علیه قطر، رشد اقتصادی این کشور را در سال ۲۰۱۷ میلادی با ضعیف‌ترین سرعت از سال ۱۹۹۵ میلادی به بعد روبه‌رو کرده است. بعد از تقریبا دو دهه رشد سریع قطر و افزایش ۷ برابری تولید نفت و گاز این کشور، اکنون پیش‌بینی می‌شود که شکوفایی بخش انرژی قطر با کاهش روبه‌رو شود؛ این در حالی است که قطری‌ها برای برگزاری مسابقات جام‌جهانی ۲۰۲۲ برای ارتقای زیرساخت‌های خود ۲۰۰ میلیارد دلار در این کشور هزینه کرده‌اند تا این کشور عربی را به کانون گردشگری و خدمات در منطقه خلیج فارس تبدیل کنندتوپ در زمین گِلی سیاست

به رغم تنش دیپلماتیک به وجود آمده که مانع از رسیدن کامیون‌ها ازعربستان به قطر شده و محموله‌های باری را در بنادر امارات زمینگیر کرده است، فعلا ساخت‌و‌ساز و آمادگی برای میزبانی از جام جهانی فوتبال در قطر ادامه دارد. دولت قطر برای میزبانی از بزرگ‌ترین رویداد ورزشی جهان که قرار است برای اولین بار در یک کشور عربی برگزار شود، هفته‌ای ۵۰۰ میلیوندلار هزینه می‌کند. اما همسایگان این کشور به جای کمک کردن به دوحه، در حال ممانعت از رسیدن مصالح لازم از سیمان گرفته تا دستگیره در به کشوری هستند که تلاش دارد کار بزرگی را در جهان عرب به سرانجام برساند.از هفت سال پیش که قطر میزبانی مسابقات جام جهانی فوتبال را در سال ۲۰۲۲ کسب کرد، این موضوع محل بحث و جدل‌های فراوانی بوده است. اما ثروتمندترین کشور جهان از نظر میزان درآمد سرانه، تمام توانش را به کار گرفته و متعهد شده تا ۲۰۰ میلیارد دلار برای توسعه حداقل ۸ استادیوم جدید هزینه کند، یک سیستم مترو و قطار ۳۵ میلیارد دلاری ایجاد کند و یک شهر جدید با ظرفیت ۲۰۰ هزار نفر احداث کند. قطر همچنین قصد دارد وسعت فرودگاه اصلی خود را برای پذیرش ۵۳ میلیون مسافر در سال به دو برابر افزایش دهد.

عربستان، امارات، بحرین و مصر ارتباطات حمل و نقلی با قطر را که شامل ارتباطات جاده‌ای قطر با تنها همسایه زمینی‌اش (عربستان) می‌شود را قطع کرده‌اند. همسایگان قطر این کشور را به بی‌ثبات ساختن منطقه از طریق حمایت از القاعده و داعش متهم می‌کنند. با تداوم وضعیت موجود، هرچند قطر بدترین قطع ارتباطات تجاری تاریخ خود را تجربه خواهد کرد، اما شرکت‌های سعودی و اماراتی هم باید انتظار زیان را داشته باشند. به نظر می‌رسد که منتفعان اقتصادی این تنش دیپلماتیک تاکنون کشورهای همسایه یعنی ایران، عمان و کویت هستند که ترجیح داده‌اند وارد این دعوا نشوند و از دور نظاره گر اوضاع باشند.به نظر می‌رسد توانایی مالی قطر و همچنین بازه زمانی ۴ ساله تا برگزاری جام جهانی ۲۰۲۲، مانع از آن می‌شود که رویای میزبانی این رویداد ورزشی به کابوسی برای دوحه تبدیل شود. در همین راستا، «حسن التاوادی» دبیرکل کمیته عالی جام جهانی قطر اعلام کرد: «برای هر چالشی که با آن مواجه می‌شویم، به سرعت راه حل‌های زیادی پیدا می‌شود.»

نخست‌وزیر قطر در ماه‌های گذشته از پاکستان درخواست کرده بود، نیروی حفاظتی مورد نیاز برای تامین امنیت جام جهانی فوتبال ۲۰۲۲ را برای قطر تامین کند. نخست‌وزیر قطر از ژنرا‌ل‌های ارتش پاکستان خواست تجربیات ارزنده خود را در حوزه عملیاتی و امنیتی به نیروهای قطری آموزش دهد. ارتش پاکستان سابقه جنگیدن با طالبان و نیروهای تروریستی را در کارنامه خود دارد.اخیرا یکی از مقامات ارشد دولت امارات اعلام کرده است که تنها راه پایان‌دادن به بحران کنونی قطر، انصراف این کشور از میزبانی جام جهانی فوتبال ۲۰۲۲ است. «ضاحی خلفان» اخیرا در توییتر خود نوشته اگر میزبانی قطر برای جام‌جهانی فوتبال ۲۰۲۲ لغو شود بحران کنونی سیاسی بین قطر و کشورهای عربی پایان خواهد یافت. مقامات دولت قطر تاکنون نسبت به اظهارات این مقام امنیتی امارات واکنش نشان نداده‌اند.

باشگاه اقتصاددانان

 

به اشتراک گذاشتن.

درباره نویسنده

کاندیدای دکتری مدیریت دولتی- خط مشی گذاری و سیاستگذاری دانشگاه تهران، مشاور حوزه سیاستگذاری علم و فناوری، بودجه ریزی و فناوری اطلاعات

کامنت