عرصه  فرهنگی حکومت حق مدار؛  آگاهی کافی

0

عرصه  فرهنگی حکومت حق مدار؛  آگاهی کافی

اگر آدمی از آگاهی کافی برخوردار نباشد، هرگونه مشارکت او در امور اجتماعی چون تیر انداختن در تاریکی است. سزاوار نیست که انسان در چنگال جهل ایمان ستیز گرفتار آید و در ورطه استضعاف دست و پا بزند و ناآگاهانه دیگران رابه دست خویش بر سرنوشت اجتماع خویشتن مسلط سازد. پس باید که عرصه فرهنگ جامعه به اعتدال آراسته شود و دانش و اطلاعات بین آحاد جامعه توزیع گردد و فرصت هرگونه سلطه فرهنگی و  استحمار از میان برود.

? فرهنگ در  حکومت حق مدار

وضعیت عرصه فرهنگی هرجامعه، انتزاعی ترین چشم اندازها را در برابر افق آینده می گشاید. هرجامعه آنچنان زندگی می کند که می اندیشد و آنچنان می اندیشد که می خواهد! و به ویژه آنچنان که نخبگان آن بر عامه القا می کنند. پایدار ترین رفتار ها و با ثبات ترین جلوه های کارکردی اعضای هر سیستم اجتماعی، از اعماق عرصه فرهنگی آن ریشه می گیرند. پایدار ترین گرایش های عدالت خواهانه و حق مدارانه عامه مردم، در عرصه فرهنگی شکل می گیرند. حکومت حق مدار حکومتی است که بر تحقق  عدالت اجتماعی اصرار دارد؛ بنابراین ساختار های قدرت رایج در جوامع انسانی را درهم می شکند و با جدیت، توزیع عادلانه ثروت، امنیت اقتصادی و امنیت جانی مردم را تضمین می نماید؛ ضمن اینکه مردمی بی باک و شجاع می پروراند و موانع اقتدار آنها را از میان برمی دارد. اشراف و برگزیدگان این جامعه، علمای عامل به وظایف خویش اند که معمولا از حیث برخورداری از امتیازات مالی و اقتصادی، از دیگران قانع ترند و شرافت خویش را صرفا از تلاش بیشتر در اطاعت از خدا و خدمت به خلق  کسب می نمایند.

? اهمیت بلوغ جامعه و حضور یاران صالح

مهمترین عامل بازدارنده بی ثباتی های ناشی از اقتدار طلبی گروه های اجتماعی ذی نفوذ، افزایش سطح شعور و  بلوغ اجتماعی است. درواقع تحقق پایدار جامعه عدل، مستلزم برخورداری مردم از بلوغ عدل پذیری است؛ زیرا عدالت در میان مردمی که خواهان آن نباشند پاگیر نمی شود و مردم فاقد شعور عدل پذیری نمی توانند ارزش عدالت را انچنان که در خورآن است، دریابند. حضرت امیر”علیه السلام” تشکیل حکومت عدل درمیان مردم نابالغ را به کشت و زرع در زمین دیگران تشبیه می نماید

? ضرورت آگاه ساختن و آموزش مردم

لازمه  مشارکت آگاهانه، برخورداری از امکان آموزش و توسعه و توزیع اطلاعات است. سیستم آموزشی حکومت علوی با امکانات ویژه آن زمان، بر این امر اهتمام نموده، شرایطی را فراهم می سازد که افراد بتوانند با آگاهی کافی، راه را از بی راه تشخیص داده، معیار های تمییز حق از باطل را دریابند. حکومت حق مدار نمی تواند با مردم نا آگاه و نادان به اهداف خود دست یابد؛زیرا یکی از بزرگترین سرمایه های چنین جامعه ای، حمایت های آگاهانه و هوشیارانه مردمی است؛ از این رو، بخش قابل توجهی از امکانات اجتماعی را به توسعه فرهنگ و  آموزش عامه اختصاص می دهد.

? نوع شناسی مردم و الگو های فرهنگی جامعه

حکومت حق مدار، اشرافیت مادی را در همه عرصه ها محکوم می کند و مردم را از رفتار های تکبر آمیز برحذر می دارد. نخبگان و مدیران عالی این جامعه در قلب های عامه مردم ماندگاراند و مردم آنها را از سلوک برحق و فرهیختگی آنان باز می شناسند. نکته مهمی که در تحلیل شاخص های عرصه فرهنگ جامعه حق مدار جلب توجه می کند، نوع شناسی فرهنگ مردم است. به طوری که در خطبه 32 ملاحظه می شود، می توان مردم را به پنج گروه تقسیم کرد:

1- افراد شروری که از بیچارگی منفعل مانده اند؛

2- افراد شروری که شر خویش را آشکار ساخته اند؛

3- افرادی که با تظاهر به آخرت گرایی، ریاکارانه به دنبال منافع دنیوی هستند؛

4- افرادی که به خاطر حقارت نفس و دون همتی از دنیا طلبی منصرف شده اند، درحالی که مشتاق به آنند؛

5- افراد ستم ناپذیر،ظلم گریز،حق طلب و آخرت گرا؛

بخش قابل توجهی از خطبه های نهج البلاغه به تذکر، تقبیح اعمال، هوشیارسازی، آموزش و تعلیم مردم، و معرفی الگو های اخلاقی و علمی به آنها، معطوف شده اند.

در یک نوع شناسی دیگر امام علی(ع) مردم را به سه دسته کلی افراد تقسیم میفرماید:

1- علمای ربانی: پیامبران،اولیاء و اوصیا- علمای پیرو دانش آنها

2- دانشجویان راه نجات

3- همج رعاع: حشراتی که در برابر جریان باد اختیاری از خود ندارند. وصف کسانی که هویتی اصیل بر رفتار آنان حاکم نیست و به 4 دسته تقسیم می شوند:

الف) افراد تیز هوش بی ایمان

ب) افراد کند ذهن متمایل به دین

ج) افراد شهوتران خویشتن پرست

د) افراد بی ایمان شیفته مال اندوزی

افراد کندذهن شرور برای جبهه باطل کارایی دارند؛ درحالی که افراد کندذهن حق طلب، به مصیبتی برای جبهه حق تبدیل می شوند؛ زیرا جبهه حق، جبهه ای است که مشارکت در آن باید آگاهانه باشد و هیچ کس با  عوام فریبی در آن به کار گرفته نمی شود؛ درحالی که جبهه باطل به سهولت می تواند آنها را بفریبد و علیه حق به کار گیرد.

✅ در حکومت حق مدار، فرهنگ در مرواده دائمی امام حق طلب و پیروان مشتاق تحقق عدالت، شکل می گیرد و شکوفا می شود؛ بدین ترتیب گروه هایی پرورش داده می شوند که جز در پرتو حکومت عدل، قادر به ادامه حیات طیبه نیستند.

? در ادامه نمودار های نوع شناسی بازیگران جریان های مختلف و رابطه ی این گروه ها با یکدیگر قابل مشاهده است.

? منبع : مختصات حکومت حق مدار، دکتر  پورعزت

به اشتراک گذاشتن.

درباره نویسنده

کامنت