کسری بودجه و انواع آن

0

کسری بودجه و انواع آن

زمانی که مخارج دولت از درآمدهای آن بیشتر باشد گفته می­شود که بودجه دولت با کسری مواجه شده است. اگر مخارج دولت را با حرف G و درآمدهای مالیاتی را با حرف T و بودجه را با حرف B نشان دهیم تابع بودجه به صورت زیر خواهد بود :

B=T-G

در اقتصاد بخش عمومی، کسر بودجه دولت ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود. کسر بودجه از نظر ماهیت به وجوه مختلف ظاهر می­شود:

1- کسر بودجه اداری

کسری بودجه­‌ای است که در نتیجه فقدان سازمان صحیح اداری به وجود می­آید. در این موارد به علت سازمان ناقص و عدم هماهنگی کار، مخارج اداری حیف و میل شده و بازده کارکنان پایین می­آید. در این صورت مخارج اداری نامتناسب با سایر مخارج افزایش می­یابد و در نتیجه در بودجه عادی دولت کسر بودجه به صورت افزایش مخارج اداری ظاهر می­گردد. کسر بودجه اداری ناشی از عوامل زیر است:

·        سازمان غلط وصول درآمدها

·        عدم صلاحیت کادر اداری سازمان‌های وصول کننده مالیات‌ها

·        انتخاب غلط سیستم مالیاتی

این نوع کسر بودجه از هر نظر غیرمعقول است و دولت باید در مبارزه با آن با تمام قوا بکوشد.

2- کسر بودجه ناشی از اوضاع و احوال اقتصادی

این نوع کسر بودجه گاه به علت فقدان هماهنگی و تقارن بین درآمدها و مخارج عمومی در بودجه ظاهر می­شود؛ عدم هماهنگی بین دخل و خرج عمومی در بودجه، بیشتر به علت حساسیت اقلام درآمد و عدم حساسیت اقلام مخارج در برابر تغییر وضع اقتصادی است. کاهش درآمدهای دولت گاه ممکن است بر اثر نوسانات خیلی کوتاه اقتصادی به صورت خشکسالی و نظایر آن و گاه بر اثر حوادث اتفاقی مانند سیل، زلزله و غیره باشد. این نوع کسر بودجه­ها در مالیه جدید اجتناب­ناپذیر تلقی می­شود و به عنوان کسری بودجه معقول از طریق سیاست مالی و سیاست پولی آن را می­توان تا حدود امکان تأمین مالی کرد.

3- کسر بودجه مربوط به ساختمان اقتصادی

این نوع کسر بودجه در اثر عدم هماهنگی بین دخل و خرج عمومی در بلندمدت بروز می­کند. عدم هماهنگی گاه در نتیجه افزایش مخارج عمرانی به منظور تقویت زیربناهای اقتصادی و اجتماعی به وقوع می­پیوندد. عدم تکافوی درآمدهای دولت از نظر تأمین مالی مخارج عمرانی اغلب به علت ضعف توانایی مالی جامعه است. ضعف قدرت مالی جامعه به صورت کسر درآمد در این مواقع به صورت کسر بودجه عمرانی بروز می­کند. در مالیه جدید کسر بودجه عمرانی کسر بودجه معقول تلقی می­شود و حتی برخی معتقدند اصولاً کسر بودجه عمرانی را نمی­توان کسر بودجه دانست.

بین کسری بودجه و کسری مالی تفاوت وجود دارد؛ کسری مالی زمانی صورت می­پذیرد که علاوه بر درآمدهای جاری، دریافتهای سرمایه­ای مثل قرضه عمومی را نیز مدنظر قرار بدهیم و در حقیقت جمع دریافتهای جاری و سرمایه­ای نتوانند هزینه­های جاری سرمایه­ای را بپوشانند. در حالت کسری بودجه، کسری بودجه کل اندازه­گیری نمی­گردد، لیکن در حالت کسری مالی، کسری بودجه کل اندازه­گیری می­شود.

http://tasmim.blogfa.com/post-370.aspx

به اشتراک گذاشتن.

درباره نویسنده

کاندیدای دکتری مدیریت دولتی- خط مشی گذاری و سیاستگذاری دانشگاه تهران، مشاور حوزه سیاستگذاری علم و فناوری، بودجه ریزی و فناوری اطلاعات

کامنت